Gerber dosyası, bir baskılı devre kartının (PCB) üretimi için gereken tüm katman bilgilerini taşıyan standart dosya formatıdır. Tasarım programında çizilen kart, üretime gönderilmeden önce Gerber dosyalarına dönüştürülür; PCB üreticisi kartı, dizgi firması da stencil’i bu dosyalara göre hazırlar.
Gerber Dosyası Ne İşe Yarar?
Gerber dosyaları kartın her katmanını ayrı ayrı tanımlar: bakır yollar, lehim maskesi, serigrafi, lehim pastası alanları ve kart sınırları. Böylece farklı tasarım programlarında hazırlanan kartlar, üretici tarafında ortak bir formatla okunabilir. Dizgi açısından en kritik katman, stencil üretiminde kullanılan lehim pastası (paste) katmanıdır.
Gerber Dosyasında Hangi Katmanlar Bulunur?
- Bakır katmanları: Üst, alt ve çok katmanlı kartlarda iç katmanlar
- Lehim maskesi (solder mask): Bakırın açıkta kalacağı alanlar
- Serigrafi (silkscreen): Komponent işaretleri ve yazılar
- Lehim pastası (paste): Stencil açıklıkları
- Kart sınırı (board outline): Kartın dış hatları ve kesim çizgileri
- Delik dosyası (drill / Excellon): Delik konumları ve çapları; genellikle Gerber setiyle birlikte gönderilir
Gerber Formatları: RS-274X ve X2
Günümüzde yaygın olarak kullanılan format, açıklık (aperture) bilgilerini dosyanın içinde taşıyan genişletilmiş Gerber yani RS-274X’tir. Daha yeni olan Gerber X2 ise katmanların görevini ve ek üretim bilgilerini de dosyaya ekler. Eski RS-274-D formatı ayrı açıklık dosyası gerektirdiği için artık önerilmez.
Gerber Dosyası Nasıl Oluşturulur?
Gerber dosyaları PCB tasarım programının üretim çıktısı (fabrication output) menüsünden oluşturulur. Genel adımlar şöyledir:
- Tasarım kuralı kontrolünü (DRC) çalıştırın ve hataları giderin
- Dışa aktarılacak katmanları seçin: bakır, lehim maskesi, serigrafi, lehim pastası ve kart sınırı
- Formatı RS-274X (veya X2) olarak, ölçü birimini ve hassasiyeti üreticinin önerdiği şekilde ayarlayın
- Delik dosyasını (Excellon) ayrıca dışa aktarın
- Oluşan dosyaları bir Gerber görüntüleyicide açıp kontrol edin ve tek bir ZIP dosyasında toplayın
Gerber, ODB++ ve IPC-2581 Arasındaki Fark
Gerber her katmanı ayrı dosyalarda tanımlayan, en yaygın kabul gören formattır. ODB++ ve IPC-2581 ise katmanları, delikleri, komponent bilgilerini ve netlist’i tek bir veri paketinde birleştiren daha kapsamlı formatlardır. Hangi formatı kullanacağınızı çalıştığınız üreticiye sormanız en doğrusudur; Gerber ise neredeyse her üretici tarafından kabul edilir.
Gerber Dosyası Nasıl Açılır?
Gerber dosyaları özel görüntüleyici programlarla açılır. Ücretsiz Gerber görüntüleyiciler ve PCB tasarım programlarının içindeki görüntüleme araçları, katmanları üst üste görmenizi ve eksik katman olup olmadığını kontrol etmenizi sağlar. Üretime göndermeden önce dosyaları mutlaka bir görüntüleyicide açıp kontrol etmenizi öneririz.
Gerber Dosyası Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar
- Lehim pastası veya kart sınırı katmanının eksik olması
- Delik dosyasının gönderilmemesi
- Katman isimlerinin ve sıralamasının belirsiz olması
- Farklı revizyonlara ait dosyaların karışması
- Ölçü biriminin (mm/inç) belirtilmemesi
Bu hatalar teklif ve üretim sürecini uzatır. Dizgi için gereken diğer dosyaları PCB dizgi için gerekli dosyalar yazımızda anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Gerber ile BOM arasındaki fark nedir?
Gerber dosyaları kartın fiziksel yapısını tanımlar; BOM ise karta takılacak komponentlerin listesidir. Dizgi için ikisine de ihtiyaç vardır.
Gerber dosyası hangi programla oluşturulur?
Yaygın kullanılan PCB tasarım programlarının hepsi Gerber dışa aktarma özelliğine sahiptir.
Gerber dosyalarını sıkıştırarak göndermem gerekir mi?
Evet, tüm katman dosyalarını ve delik dosyasını tek bir ZIP dosyasında göndermek, dosyaların eksiksiz ulaşmasını sağlar.
Gerber, BOM ve pick-and-place dosyalarınızla PCB dizgi teklifi almak için info@sceelektronik.com adresine yazın veya iletişim formunu doldurun.
